Er zijn twee soorten sterrenwachten: professionele sterrenwachten en publiekssterrenwachten. Een professionele sterrenwacht is een wetenschappelijk instituut waar de sterren en andere hemellichamen worden bestudeerd. Een publiekssterrenwacht heeft als doel om mensen te informeren over sterrenkunde en om de belangstelling voor sterrenkunde en aanverwante wetenschappen te bevorderen.

Publiekssterrenwachten

Zelf de maan en de planeten waarnemen door een telescoop is gemakkelijker dan je misschien denkt. Verspreid door Nederland en België vind je verschillende publiekssterrenwachten, die zich richten op mensen die geïnteresseerd zijn in sterrenkunde en een keer door een telescoop willen kijken.

Publieksterrenwachten organiseren regelmatig activiteiten voor hun leden en andere geïnteresseerden. Ze houden met enige regelmaat lezingen en organiseren cursussen over sterrenkundige onderwerpen. Op sommige sterrenwachten kun je ook een tentoonstelling bezoeken waar je dingen kunt leren over het heelal. Ook kun je er terecht met vragen.

Zelf door een telescoop kijken

Als je zelf een keer door een telescoop wilt kijken, dan is het een goed idee om een keer een kijkavond te bezoeken. Tijdens het kijken door de telescoop kan de publieksbegeleider iets vertellen over het hemellichaam dat wordt waargenomen en kunnen er vragen worden gesteld. Publieksbegeleiders geven dan ook uitleg over de telescoop. Als de sterrenwacht ook een zonnekijker heeft, dan kun je op bepaalde dagen overdag naar de zon kijken.

Een publiekssterrenwacht heeft meestal een aantal actieve vrijwilligers, die kijkavonden en rondleidingen verzorgen. De publieksbegeleiders van de sterrenwacht houden er rekening mee dat bezoeker weinig tot geen kennis hebben van sterrenkunde. Alles wordt op een begrijpelijke manier uitgelegd zonder gebruik van moeilijke termen. Een bezoek aan een publiekssterrenwacht is daarom geschikt voor jong en oud. Vaak heeft een sterrenwacht een speciaal programma voor kinderen met een mooie mix van kijken, luisteren en doen.

Onder begeleiding van een gids maak je dan een avontuurlijke reis door de ruimte. Je leert niet alleen over de ruimte, maar ook over de aarde. Hoe meer je weet over de ruimte, hoe beter je begrijpt dat de aarde een heel bijzondere plek is in het heelal. En waar bevinden wij ons eigenlijk in dat grote heelal?

Bezoek een sterrenwacht

Veel publiekssterrenwachten zijn in de periode van oktober tot en met maart een avond per week of per maand open. Publiekssterrenwachten zijn ook vaak geopend tijdens speciale evenementen, zoals de Landelijke Sterrenkijkdagen, de Landelijke zonnekijkdagen, Nacht van de Nacht en Weekend van de Wetenschap.

Raadpleeg vooraf de website voor de openingstijden, wanneer je een sterrenwacht wilt bezoeken. Vaak moet je van tevoren een reservering maken voor een bezoek.

Kleinere sterrenwachten zijn meestal eenmaal per maand open rond de tijd dat de maan in het eerste kwartier staat. Tijdens het eerste kwartier wordt de oostelijke helft van de maan door de zon beschenen. Op de grens tussen licht en donker kun je dan heel mooi bergen en kraters zien. En op de verlichte helft zie je donkere basaltvlakten, ook wel maanzeeën genoemd.

Houd er rekening mee dat je niet door de wolken heen kunt kijken. Als het bewolkt is, dan wordt de telescoop gericht op bijvoorbeeld verlichte kerkklok in de verte. Zo ervaar je toch hoe het is om door een telescoop te kijken. Vaak hebben publiekssterrenwachten voor een bewolkte avond een alternatief programma dat ook heel boeiend is. En dan later nog een keer terugkomen bij helder weer natuurlijk!

Als je zin hebt in een interessant uitje, kijk dan op internet en zoek een publieks-sterrenwacht bij jou in de buurt. De tekening van de telescoop is gebaseerd op de Merz-telescoop van museum & sterrenwacht Sonnenborgh in Utrecht.

© Marc Reumerman