Kijken naar de maan

Maanwijzer

Met het Twitter-account @Maanwijzer gebruiken we de maan als aanwijsstok om de helderste sterren en planeten aan te wijzen. De maan en de planeten vind je meestal in één van de twaalf sterrenbeelden van de dierenriem. Vanaf de aarde gezien beweegt de maan in ongeveer 29 tot 30 dagen door de dierenriem.

Waarom vinden we de maan en planeten meestal in de dierenriem? Het zonnestelsel is zo plat als een pizza en de aarde, de maan en de planeten draaien dus in ongeveer hetzelfde vlak om de zon. Daardoor zien we de maan en de planeten in een smalle strook aan de hemel. Deze strook ligt over de sterrenbeelden van de dierenriem: Ram, Stier, Tweelingen, Kreeft, Leeuw, Maagd, Schorpioen, Boogschutter, Steenbok, Weegschaal, Waterman en Vissen.

Maanfasen

De maan geeft zelf geen licht, maar is van zichzelf een koud en donker hemellichaam. De maan ontvangt en weerkaatst licht en warmte van de zon, net als de aarde. Op het verlichte halfrond is het dag en op het donkere halfrond is het nacht. De maan draait om de aarde en vanaf de aarde gezien lijkt het verlichte deel van de maan van vorm te veranderen. Deze vormen noemen we maanfasen of schijngestalten.

Als de Rechterkant van de maan verlicht is, dan wordt de maan gRoter. Dit noemen we wassende of toenemende maan. Het is dan de periode tussen nieuwe maan en vollemaan. Als de Linkerkant van de maan verlicht is, dan wordt de maan kLeiner. Dit noemen we krimpende of afnemende maan. Het is dan de periode tussen vollemaan en nieuwe maan. Dit ezelsbruggetje werkt overigens alleen op het noordelijk halfrond, want op het zuidelijk halfrond is het precies andersom.

Als de maan in het eerste kwartier staat, dan is vanuit Nederland en België gezien de rechter kant van de maan verlicht. Je kunt de maan in het eerste kwartier zien in de eerste helft van de nacht.

Als de maan in het laatste kwartier staat, dan is vanuit Nederland en België gezien de linker kant van de maan verlicht. Je kunt de maan in het laatste kwartier zien in de laatste helft van de nacht.

Aardschijn

Kort voor of kort na nieuwe maan kan vaak het fenomeen aardschijn worden waargenomen. Bij aardschijn wordt de nachtzijde van de maan indirect verlicht door zonlicht dat door de aarde wordt weerkaatst.

Maanzeeën

Met het blote oog zie je donkere gebieden op de maan. Dit noemen we de maanzeeën. Het zijn geen echte zeeën, zoals men vroeger dacht, maar vulkanische vlakten. Deze vlakten bestaan basalt en dat is gestolde lava. De lichte gebieden noemen we de hooglanden.

De maan keert altijd hetzelfde halfrond naar de aarde en daardoor zien we vanaf de aarde altijd dezelfde kant van de maan. Dit noemen we de nabije kant van de maan. De meeste maanzeeën bevinden zich aan de nabije zijde en hebben vaak mooie namen:

Het sterretje markeert de plaats waar mensen voor het eerst voet op de maan zetten. De eerste bemande maanlanding vond plaats op 20 juli 1969 in Mare Tranquillitatis.

Maankraters

Op de grens tussen dag en nacht op de maan komt de zon net op of gaat de zon net onder. In dit gebied staat de zon laag boven de horizon en werpen maankraters en maanbergen lange schaduwen. De meeste kraters bevinden zich in de hooglanden. Deze gebieden zijn ouder dan de maanzeeën. De maanzeeën zijn jongere gebieden en bevatten minder kraters. Maankraters zijn veroorzaakt door inslagen van meteorieten en getuigen van een roerige jeugd van het zonnestelsel.

Met een verrekijker kun je op de grens tussen licht en donker maankraters en maanbergen zien. Je moet dan naar de maan kijken wanneer de maan niet vol is. Als de maan vol is, dan zijn er geen schaduwen en zie je geen kraters en bergen. Bij vollemaan kun je met een verrekijker wel heel mooi de maanzeeën zien.

Welkom bij Maanwijzer online

Welkom bij Maanwijzer online

Kijken naar de maan